Hoe laat ik de controle los?
Cindy Haveman - Hoofdregisseur
De controle loslaten: hoe doe je dat?
De controle loslaten is voor veel mensen nog best een ding. Ze zijn bang dat dingen niet gaan zoals ze moeten gaan. Of zoals zij vinden dat ze zouden moeten gaan. Want wie bepaalt eigenlijk hoe dingen moeten gaan? Bij ons thuis is het inpakken van de vaatwasser een dingetje. Mijn partner kan dat niet. Dat wil zeggen, hij kan het wel, maar niet zoals ik denk dat het zou moeten. Mijn manier is handiger, want dan past er meer in. Vind ik. Hoe vaak ik ook zeg dat de snijplank rechts achter de borden moet, hij staat standaard elke avond weer links. En dan pak ik de snijplank en zet 'm rechts. Alsof er geen belangrijkere dingen in de wereld zijn, haha...
Controledrang kan behoorlijk ver gaan
Maar controledrang kan ook een stuk verder gaan. Bijvoorbeeld je man, die uit is met vrienden, steeds berichtjes sturen. Want je weet niet wat hij uitvreet en wilt toch even checken of alles oké is, of hij nog wel aan je denkt. Of op je werk slecht kunnen delegeren omdat je niet zeker weet of het wel goed komt. Of de fouten van collega's verbeteren waardoor je aan je eigen werk niet meer toekomt.
Been there, done that...
Binnen mijn gezin had ik het gevoel dat ik de poppenspeler was en dat ik alle poppetjes op afstand moest bedienen. Ik moest overal bovenop zitten. Alles in de gaten houden. Zorgen dat iedereen deed wat volgens mij de bedoeling was. En geloof me, daar word je behoorlijk moe van.
Waarom wil je overal controle over hebben?
Want alles moest perfect. En daar zit vaak iets achter. Perfectionisme of bang zijn om fouten te maken, kritiek te krijgen of afgewezen te worden. Je wilt het graag goed doen en vooral voorkomen dat er iets misgaat. Misschien ben je voortdurend op zoek naar de goedkeuring van anderen. Kritiek voelt dan al snel als een aanval op jou persoonlijk, terwijl dat helemaal niet zo bedoeld hoeft te zijn.
Als je wat verder kijkt, kom je regelmatig uit bij bang zijn.
Bang om niet goed genoeg te zijn, om afgewezen te worden, om niet gezien te worden. Dat hoeft natuurlijk niet bij iedereen de oorzaak van controledrang te zijn. Soms is het vooral een sterke behoefte aan voorspelbaarheid of heb je geleerd dat je overal zelf voor moet zorgen.
Maar hoe dan ook: je hoofd heeft bedacht dat controle je veiligheid geeft. En daar gaat het vervolgens ontzettend hard z'n best voor doen.
Controle geeft je een vals gevoel van veiligheid
Jaja, dat kan er dus allemaal achter zitten als je graag je wasknijpers precies op kleur hebt hangen. Ik beken, dat deed ik ook altijd...
Controle geeft je houvast in een wereld waarin je ontzettend weinig écht kunt controleren. En hoe minder controle je ervaart, hoe groter de behoefte soms wordt om op andere gebieden de touwtjes stevig in handen te houden.
Natuurlijk zeg ik ook nog steeds dat het gewoon handiger is om de vaatwasser op mijn manier in te pakken. En dat ís het ook 😉. Maar als ik heel eerlijk ben, maakt het ook iets in mij los wanneer mijn aanwijzingen keer op keer genegeerd worden. Daar zit toch iets van niet gehoord of afgewezen worden in. En daar wordt het interessant. Want dan gaat het dus helemaal niet meer over die snijplank. Het gaat over wat mijn hoofd ervan maakt. Wat ik erbij denk en welke gevoelens dat oproept.
Daarom kunnen mensen soms zo heftig reageren op iets wat voor een ander volstrekt onbelangrijk lijkt. Er wordt iets in hen geraakt.
Controle is voor een groot deel een illusie
We willen graag controle hebben over andere mensen, over situaties en over hoe het leven verloopt. Maar dat kan helemaal niet. Je kunt niet bepalen wat een ander denkt, zegt of doet. Je kunt niet voorkomen dat dingen anders lopen dan je had verwacht. En je kunt al helemaal niet regelen dat het leven je alleen maar aangename verrassingen bezorgt. Wat je wel kunt leren, is bewuster omgaan met jouw eigen gedachten, gevoelens en reacties.
Dat betekent overigens niet dat je altijd kunt bepalen wat je denkt of voelt. Gedachten en gevoelens ontstaan vaak vanzelf. Maar je hoeft niet automatisch achter iedere gedachte aan te gaan. Je hoeft niet ieder gevoel weg te werken. En je hoeft niet overal iets aan te doen.
Vraag jezelf daarom eens af in wiens zaken je eigenlijk zit. Zijn het jouw zaken? Dingen waarop jij daadwerkelijk invloed hebt? Of ben je druk met de zaken van een ander? Of misschien zelfs met zaken waar niemand controle over heeft, zoals het weer? Het scheelt een hoop energie wanneer je dat onderscheid leert maken.
Laat je verwachtingen wat vaker los
Ik had vroeger ontzettend hoge verwachtingen. Van mezelf, van anderen en van hoe dingen zouden verlopen. Had ik met anderen een evenement georganiseerd, dan voelde ik voortdurend de drang om iedereen te controleren. Had iedereen wel gedaan wat 'ie moest doen?
Was alles geregeld? En stel je voor dat iets anders zou lopen dan gepland... Dan was ik alweer bezig met het voorkomen van problemen die misschien helemaal niet zouden ontstaan.
Probeer daarom eens wat minder vast te houden aan je verwachtingen. Je mag natuurlijk best plannen maken en afspraken hebben. Daar is helemaal niks mis mee. Maar je hoeft niet vooraf te bedenken hoe alles precies moet verlopen. Laat je eens verrassen. Misschien gaat het anders dan je had bedacht en blijkt dat helemaal geen ramp te zijn.
Er zijn meerdere manieren om iets goed te doen
Vertrouw er eens wat vaker op dat het linksom of rechtsom wel goed komt. Er zijn meerdere manieren. Niet perfect heeft ook zo z'n charme. En het kost een hoop minder energie. Dan kun je nog eens iets delegeren. Geniet maar lekker van de energie die dat scheelt. Loopt het een keer in de soep doordat een ander een fout maakt? Jammer dan.
Natuurlijk zijn er situaties waarin fouten grote gevolgen kunnen hebben. Maar heel vaak gaat het om dingen die gewoon vervelend of onhandig zijn. Wees eens realistisch over wat het ergste is dat er kan gebeuren. En vraag je af of dat werkelijk zo erg is als je hoofd je probeert wijs te maken.
Hoe laat je de controle los? Begin klein
Oefen in het steeds meer loslaten van de controle. Ben je gewend om altijd de vakantie te regelen, tot in de kleinste details? Loop je altijd voorop om de weg te wijzen en te beslissen waar er gegeten wordt? Probeer dan eens om het helemaal aan een ander over te laten. Of begin met een stukje. Eén dag. Een dagdeel. Eén activiteit. Neem stappen zo groot als jij aandurft.
Zo heb ik al eens iemand geadviseerd om tijdens een uitstapje gewoon op de achterbank te gaan zitten en zich nergens mee te bemoeien.
Alsof je weer kind bent. Zo heerlijk onbezorgd. Af en toe om een ijsje vragen. Of aangeven dat je moet plassen. Of vanaf de achterbank roepen: 'Zijn we er al bijna?' Dat is zo lekker om eens te doen. Je hoeft nergens op te letten. Niks te regelen. Niet voortdurend vooruit te denken. Je kunt gewoon genieten van wat er gebeurt. En je beleeft alles veel intenser wanneer je niet de hele tijd in je hoofd bezig bent met wat er straks allemaal moet gebeuren.
Ironisch genoeg ervaar je vaak juist meer rust en regie wanneer je de controle loslaat. Er is dan namelijk niet meer zoveel te controleren...
Loslaten begint als je stopt met vechten
Maar hoe laat je eigenlijk los? Wat je geneigd bent te doen is vaak harder je best doen om los te laten. Jezelf steeds opnieuw vertellen dat je er niet zo moeilijk over moet doen. En dan vervolgens balen dat je hoofd op de een of andere manier de opdracht toch niet heeft begrepen.
Dat klinkt logisch, maar op deze manier ben je aan het vechten. Je vecht tegen je eigen controledrang. Controle over de wil om te controleren. Het is precies wat ik vroeger deed. Ik wilde alles onder controle hebben. En als ik ergens last van had, moest dat gevoel ook zo snel mogelijk weg.
Maar juist dat voortdurende gevecht kost ontzettend veel energie. Loslaten begint met zien wat je hoofd aan het doen is. Welke verhalen het maakt, waar je je tegen verzet en waarom je zo graag wilt dat de werkelijkheid anders is dan die op dat moment is. En met ontdekken dat je niet overal iets mee hoeft. Dat betekent niet dat je alles maar moet laten gebeuren of geen grenzen meer mag stellen. Je kunt prima handelen wanneer dat nodig is, zonder voortdurend in gevecht te zijn met wat je niet kunt veranderen.
Cursus Loslaten zonder Gevecht
In mijn online cursus Loslaten zonder Gevecht ontdek je waarom loslaten vaak niet lukt, zelfs als je allang weet dat je iets zou moeten loslaten. Ik laat je zien hoe je hoofd dat gevecht zelf in stand houdt. En hoe je kunt leren om daar niet steeds opnieuw in mee te gaan. Met praktische oefeningen, inzichten en begeleide audio's. Zodat loslaten steeds minder iets wordt wat je probeert af te dwingen.
Online cursus · €77 · Zelfstandig te volgen